احمد منزوى

558

فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى )

برگشت از فرنگ 1275 - 1276 ق نگاشته است و عنوان « جناب مشير الدوله » دارد . اين كتابچه در چاپ كليات او به كوشش زنده‌ياد محيط طباطبايى ( ص 1 - 49 ) جاى دارد . در آن قوانينى را بر پايهء سلطنت پيشنهاد مىكند . قانون اول تركيب حكومت دولت ايران ، ده فقره . قانون دوم شرايط وضع قانون ، دو فقره . قانون سيم حقوق ملت ، هشت فقره . قانون چهارم ترتيب مجلس تنظيمات ، ده فقره . . . قانون هفتاد و چهارم ترتيب بانك ، هشت فقره . آغاز : جناب مشير الدوله . اشخاصى كه شما را شناخته‌اند تأسف دارند كه شما پير شده‌ييد ، ولى تأسف من در اين است كه . نسخه‌ها ( 2 ) 2 / 1659 به دو نام بالا ، 1664 « كليات ملكم » « كتابچهء غيبى » ، 1665 « قوانين تنظيمات » ، 1697 « كتابچهء غيبى » ؛ ذريعه 8 / 225 « دفتر تنظيمات » ؛ اعلام 3 / 2355 ؛ مشار مؤلفين ؛ 6 / 284 - 287 ؛ فهرستواره 1 / 721 نمايه كتاب ؛ پيشگفتار چاپ آثار ملكم ، محيط : مو ؛ مشار 4 / 4027 « كتابچه غيبى يا دفتر تنظيمات » . دانشگاه 11 / 2213 « كتابچهء غيبى يا دفتر تنظيمات » ؛ قم ، مسجد اعظم 324 ؛ مجلس 9 / 220 « جناب مشير الدوله . . . » ؛ نشريه 5 / 155 . * كتابچهء قانون : قانون رعيت . از محمد شفيع قزوينى . گويا همان ميرزا محمد شفيع صدر الممالك فرزند ميرزا محمد على صدر الممالك قزوينى است ، كه از 1300 ق تا آغاز مشروطيت صدر ديوان‌خانه بود و از 1326 تا 1329 ق توليت آستان قدس را داشته است ( بامداد 3 / 459 ) . گفتارى است ارزشمند در برگيرندهء مسايل اجتماعى - اقتصادى روزگار امير كبير . در 4 « فصل » : 1 - قحطى پول ايران ، 6 « مقدمه » ، 2 - تنگى نان در بعضى بلاد ايران ، 5 « مقدمه » ، 3 - ورشكستگى اهالى 4 « مقدمه » ، 4 - اعمال احتساب ، 5 - تنبيهات سارقين و مغضوبين و عمل باروتخانه . اين گفتار از روى تنها نسخهء آن ( ملك ش 6227 ) به كوشش و پژوهش استاد ايرج افشار ، همراه « كتابچهء پيشنهادى يك ديوانى » ، تهران ، 1370 خ ، شصت و دو + 10 + 167 ص چاپ شده است . آغاز : شرح عريضهء كتابچهء مسمى به قانون رعيت از رعيت اخلاص . . . محمد شفيع قزوينى . . . بسمله . ما ضعيفان از همه‌جا بيچاره و اين بىكسان از همه‌جا آواره . نسخه‌ها ( 2 ) 2 / 1660 ؛ ذريعه 17 / 17 ؛ سليمانى ، القاب 97 پيشگفتار چ از استاد افشار . دايرة المعارف ش 3003 عكسى از نسخهء ملك ؛ ملك 3 / 611 - 614 ش 6227 . به تفصيل . * كتابچهء قوانين سوارهء فتح ناصرى . از عبد الكريم مير پنج مهاجر . چاپ : تهران ، دار الطباعه مباركه فرهنگ ، 1305 ق - ، 60 ص . چاپ سنگى ، 61 ش 342 . * كتاب حبيب : حبيب . از قاضى اختيار هروى ، اختيار الدين حسن تربتى ( د 928 ق / 1522 م ) . ( - مختار الاختيار ) . به نام ابو العباس سلطان حسين فرزند مظفر حسين فرزند سلطان حسين كه به نوشتهء نوشاهى همان سلطان حسين فرزند منصور بايقرا ( 873 - 911 ق ) است . كه در